Sabtu, 02 Maret 2013

Kutha Ngayogyakarta Hadiningrat

Lumadegipun Kutha Yogyakarta dipun purwakani dening Perjanjen Gianti rikala tanggal 13 Februari 1755 ingkang dipun tapak asmani dening Kompeni Walandi inggih menika dening Gubernur Nicholas Hartingh atas nama Gubernur Jenderal Jacob Mossel.  Suraosipun Perjanjen Gianti : Nagari Mataram dipun para dumados kalih, sepalih taksih dados hakipun Kerajaan Surakarta, lan sepalih malih hakipun Pangeran Mangkubumi. Ing perjanjen menika ugi Pangeran Mangkubumi dipun akeni minangka Raja ing sepalih daerah pedalaman Kerajaan Jawi kanthi gelar Sultan Hamengku Buwono Senopati Ing Alega Abdul Rachman Sayidin Panatagama Khalifatullah.
Wondene daerah-daerah ingkang dumados kakuasanipun inggih menika Mataram (yogyakarta), Pojong, Sukowati, Bagelen, Kedu, Bumigede lan dipun tambah daerah manca inggih menika Madiun, Magetan, Cirebon, Sepalih Pacitan, Kartosuro, Kalangbret, Tulungagung, Mojokerto, Bojonegoro, Ngawen, Sela, Kuwu, Wonosari, Grobogan.

Sasampunipun rampit Perjanjen pembagian daerah kala wau, Pangeran Mangkubumi ingkang gadhahi gelar Sultan Hamengku Buwono I enggal-enggal netepaken bilih tlatah Mataram ingkang wonten ing salebeting kakuasanipun menika dipun paringi asma Ngayogyakarta Hadiningrat lan ibukotanipun ing Ngayogakarta (Yogyakarta).  Katetepan menika dipun wara-warakaken rikala tanggal 13 Maret 1755.
Tlatah ingkang dipun pilih dumados ibukota lan pusat pamarentahan kala wau inggih menika alas ingkang kasebat Beringin, ingkang sampun wonten satunggaling desa alit kanthi nama Pachetokan, wondene ing mriku wonten pesanggrahan ingkang dipun wastani Garjitowati, ingkang rumiyin  dipun damel dening Susuhunan Paku Buwono II lajeng asmanipun dipun gantos dumados Ayodya. Sasampunipun panetepan kasebat, Sultan Hamengku Buwono enggal-enggal mrentahaken dhumateng rakyat supados mbabat alas kala wau kagem dipun adhegi Kraton.
Saderengipun Kraton dumados, Sultan Hamengku Buwono I purun manggeni pesanggrahan Ambarketawang ing tlatah Gamping. Lenggah ing pesanggrahan menika kawiwitan rikala tanggl 9 Oktober 1755. Saking tlatah menika piyambakipun tansah ngawat-awati lan ngatur pembangunan kraton ingkang nembe dipun laksanakaken.
Setunggal taun kalampahan, Sultan Hamengku Buwono I lajeng mlebet ing Istana enggalipun kagem peresmianipun. Kanthi menika, Kutha Yogyakarta lumadeg kanthi asma wetah Negari Ngayogyakarta Hadiningrat. Pesanggrahan Ambarketawang dipun tilar kanthi resmi rikala tanggal 7 Oktober 1756.
Kutha Yogyakarta dibangun rikala taun 1755, sesarengan kaliyan lumadegipun Kerajaan Ngayogyakarta Hadiningrat dening Sri Sultan Hamengku Buwono I ing Alas Beringin, tlatah ing antawisipun Kali Winongo lan Kali Code, tlatah ingkang ketingal strategis miterat segi pertahanan keamanan ing wekdal kala wau.
Sasampunipun Proklamasi Kamardikan 17 Agustus 1945, Sri Sultan Hamengku Buwono IX lan Sri Paduka Paku Alam VIII nampi piagem pengangkatan dumados Gubernur lan Wakil Gubernur Provinsi DIY saking Presiden RI. Salajengipun rikala tanggal 5 September 1945 piyambakipun ngedalaken amanat ingkang  mratelakaken bilih daerah Kesultanan lan daerah Pakualaman inggih menika Daerah Istimewa ingkang dados bagean saking Republik Indonesia miterat pasal 18 UUD 1945. Lan rikala tanggal 30 Oktober 1945, piyambakipun ngedalaken amanat ingkang kaping kalih, ingkang mratelakaken bilih pelaksanan Pamarentah ing Daerah Istimewa Yogyakarta badhe dipun laksanakaken dening Sri Sultan Hamengku Buwono IX lan Sri Paduka Paku Alam VIII sesarengan Badan Pekerja Komite Nasional.
Kutha Yogyakarta ingkang nyingepi daerah Kasunanan lan Pakualaman, nembe dumados Kota Praja utawi Kota Otonomi kanthi miosipun Undang-undang Nomer 17 Taun 1947. Lan kanthi Undang-undang Nomer 18 Taun 1965, sebatan Kota Praja dipun gantos dados Kotamadya Yogyakarta ingkang dipun pandhegani dening Walikota.
Dene walikota ingkang nate mandhegani Kutha Yogyakarta inggih menika:

No Walikota Masa Jabatan
1. M. Enoch Mei 1947 - Juli 1947
2. Mr. Soedarisman Poerwokoesoemo Juli 1947 - Januari 1966
3. Soedjono A. Y. Januari 1966 - November 1975
4. H. Ahmad November 1975 - Mei 1981
5. Soegiarto 1981-1986
6. Djatmiko D 1986-1991
7. R. Widagdo 1991-2001
8. Herry Zudianto 2001-2011
9. Drs. H. Haryadi Suyuti 2011-samenika

Kutha Yogyakarta kadhapuk saking 14 kecamatan, inggih menika:
  1. Mantrijeron
  2. Kraton
  3. Mergangsan
  4. Umbulharjo
  5. Kotagedhe
  6. Gondokusuman
  7. Danurejan
  8. Pakualaman
  9. Gondomanan
  10. Ngampilan
  11. Wirobrajan
  12. Gedongtengen
  13. Jetis
  14. Tegalrejo
Dene wates administratifipun saking Kutha yogyakarta inggih menika:
  • Ing sisih ler : Kecamatan Mlati lan Kecamatan Depok, Kabupaten Sleman
  • Ing sisih wetan : Kecamatan Depok, Kabupaten Sleman lan Kecamatan Banguntapan, Kabupaten Bantul
  • Ing sisih kidul : Kecamatan Banguntapan, Kecamatan Sewon, lan Kecamatan Kasihan, Kabupaten Bantul
  • Ing sisih kilen : Kecamatan Gamping, Kabupaten Sleman lan Kecamatan Kasihan, Kabupaten Bantul

0 komentar:

Poskan Komentar